รู้หรือไม่ .... การชันสูตรให้อะไรได้มากกว่าที่คิด
การชันสูตร หรือที่เราหลายคนคุ้นเคยกันกับคำว่า “ชันสูตรพลิกศพ” ที่ได้ยินในคดีต่างๆผ่านโทรทัศน์ เป็นต้น ซึ่งก็คือ การนำร่างกายของสัตว์ที่ได้ตายไปแล้วมาเพื่อตอบข้อสงสัยว่า “สัตวตัวนั้นหรือสัตว์ฝูงนั้น … ตายได้อย่างไร” ซึ่งโดยปกติแล้วสัตวแพทย์จะทำการชันสูตร เพื่อวัตถุประสงค์หลักๆ คือ ค้นหาสาเหตุการตายของสัตว์ โดยการค้นหาสาเหตุนี้สัตวแพทย์จะต้องใช้ทักษะการผ่าตัด การสังเกต การบันทึกข้อมูล และการวิเคราะห์เชื่อมโยงมาประยุกต์เข้าด้วยกันบนพื้นฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์การสัตวแพทย์ เพื่อสรุปสาเหตุการตายของสัตว์ตัวหนึ่งๆหรือฝูงหนึ่งๆ
ความรู้พื้นฐาน ที่สัตวแพทย์ชันสูตรโรคสัตว์จะต้องใช้ในการสรุปสาเหตุการตาย ได้แก่ กายวิภาคของสัตว์ หรือที่เหล่านิสิตนักศึกษาเรียกกันว่า อนาโตมี่ (anatomy) และความรู้เกี่ยวกับการทำงานของร่างกายสัตว์หรือที่เรียกว่า สรีรวิทยา (physiology) ร่วมกับความรู้ในแขนงอื่นๆที่สำคัญ อาทิเช่น พยาธิวิทยา (pathology) จุลชีววิทยา (microbiology) ปรสิตวิทยา (parasitology) ภูมิคุ้มกันวิทยา (immunology) อณูชีววิทยา (molecular biology) ตลอดจนไปถึงความรู้ในระดับคลินิก อย่างเช่น ความรู้ในศาสตร์ของวิชาอายุรกรรม (medicine) ศัลยกรรม (surgery) และเธนุเวชวิทยา (theriogenology)
(ที่มา: https://www.agric.wa.gov.au/sites/gateway/files/styles/original/public/ruminant%20necropsy_Page_1_Image_0009_0.jpg?itok=nEtTg50A)
ความสำคัญของการชันสูตร นอกจากจะทำให้สัตวแพทย์ทราบว่า สัตว์ตายได้อย่างไร แล้วนั้น ยังช่วยให้สัตวแพทย์ใช้ข้อมูลที่ได้จากการสืบจากศพนี้ในการให้ความรู้แก่เจ้าของหรือเกษตรกร ในการป้องกันในการเกิดโรคกับสัตว์ตัวอื่นๆที่เลี้ยงหรือสัตว์ตัวอื่นๆภายในฟาร์มได้อีกด้วย แต่ก็ยังไม่ใช่แค่นั้น หากสัตวแพทย์สามารถระบุสาเหตุและรวบรวมข้อมูลอื่นๆที่เกี่ยวข้องไว้ด้วย ก็จะช่วยให้สามารถใช้ข้อมูลดังกล่าวในการศึกษาปัจจัยเสี่ยงของการตายของสัตว์ ซึ่งอาจรวมไปถึงสาเหตุของการเกิดโรคในพื้นที่หนึ่งๆได้อีกด้วย ซึ่งเราจะเรียกการศึกษาที่ลึกซึ่งแบบนี้ว่า ระบาดวิทยา
(ที่มา: https://bloximages.newyork1.vip.townnews.com/capitalpress.com/content/tncms/assets/v3/
editorial/b/4f/b4f69f7a-6d84-11ec-8f2d-d3d1f45872e0/61d4857c70b79.image.jpg?resize=750%2C500)
นอกจากนี้ การชันสูตรอาจมีความจำเป็นที่จะต้องทำการยืนยันสาเหตุที่สัตวแพทย์ได้คาดเดาหรือตั้งสมมติฐานไว้ ซึ่งโดยปกติแล้วสัตวแพทย์ผู้ที่ทำการชันสูตรพลิกศพอาจทำการส่งชิ้นเนื้อเยื่อหรือสิ่งส่งตรวจอื่นๆ เช่น ของเหลวในร่างกายของซากสัตว์ เป็นต้น เพื่อยืนยันผ่าน การตรวจในระดับห้องปฏิบัติการ หรือที่ในสายวิทยาศาสตร์เรียกกันว่า แลป นั้นเอง โดยการตรวจในระดับห้องปฏิบัติการที่มักมีความเกี่ยวข้องและช่วยให้การค้นหาสาเหตุสรุปได้ง่ายขึ้น ได้แก่ การตรวจทางจุลพยาธิวิทยา และพยาธิวิทยาคลินิก การตรวจทางจุลชีววิทยาและปรสิตวิทยา การตรวจทางภูมิคุ้มกันวิทยา หรือแม้กระทั่งการตรวจในระดับอณูชีววิทยา เป็นต้น จากข้างต้นจะเห็นว่าการชันสูตรช่วยเหลือสัตวแพทย์มากกว่าที่คิด ซึ่งไม่ใช่แค่ทราบว่าสัตว์ตายได้อย่างไร แต่อาจช่วยเหลือสัตว์ตัวอื่นๆที่เลี้ยงร่วมกัน หรือช่วยป้องกันโรคระบาดสัตว์ในพื้นที่ได้อีกด้วย นอกจากนี้ยังอาจช่วยป้องกันโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (zoonosis) ที่สำคัญได้เช่นกัน
ผู้เขียน
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. นายสัตวแพทย์ พีรภัทร แสงสว่าง
อาจารย์ประจำวิทยาลัยสัตวแพทยศาสตร์อัครราชกุมารี
มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
อ้างอิง :
- https://www.acvp.org/page/Necropsy
- https://vetmed.illinois.edu/pet-health-columns/necropsy-reveals-cause-of-animal-death/
