ผลงานวิจัยเชิงอนุรักษ์ช้างป่า เพื่อลดความขัดแย้งระหว่างช้างป่ากับประชาชน ของวิทยาลัยสัตว์แพทย์ ม วลัยลักษณ์ นำโดย ผศ.ดร.สพ.ญ. นภารัตน์ สุทธิเดช (naparat.st@wu.ac.th) ตีพิมพ์ในวารสาร Global Ecology and Conservation (Scopus Q1)

• จากการศึกษาวิจัยในพื้นที่รอบเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาอ่างฤาไน ในบริเวณผืนป่าตะวันออก พบว่าเหตุการณ์ช้างป่าบุกรุกทำลายพืชผลเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงปี 2010–2020 จากประมาณ 6% เป็นเกือบ 67% ของเหตุการณ์ทั้งหมด สะท้อนความขัดแย้งระหว่างคนกับช้างที่รุนแรงขึ้นอย่างชัดเจน 

• เหตุการณ์ส่วนใหญ่เกิดในฤดูแล้ง และพบมากในฝูงช้างขนาดใหญ่ ซึ่งมีแนวโน้มเสี่ยงออกจากป่ามากกว่าช้างเดี่ยวหรือฝูงเล็ก โดยพื้นที่เสี่ยงมีแนวโน้มไกลจากขอบป่า และไกลจากหมู่บ้านมากขึ้น รวมถึงพื้นที่ราบที่มีประชากรมนุษย์ไม่หนาแน่น แต่พบการปรากฏของช้างป่าใกล้ถนนมากขึ้น ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพฤติกรรมของช้างป่าที่ต้องการเลี่ยงการเผชิญหน้ากับมนุษย์

• สาเหตุสำคัญมาจากการขยายพื้นที่เกษตร การเพิ่มขึ้นของประชากรคนและช้าง รวมถึงการเสื่อมโทรมของแหล่งอาหารในป่า ทำให้ช้างต้องออกมาหาอาหารในพื้นที่เพาะปลูกมากขึ้น 
• นักวิจัยเสนอให้ใช้การวางแผนการใช้ที่ดิน การกำหนดเขตเกษตรรอบพื้นที่อนุรักษ์ การสร้างทางเชื่อมต่อถิ่นอาศัยของช้าง และการใช้วิธีป้องกันในระดับไร่นา เช่น รั้ว คูน้ำ หรือเสียงไล่ช้าง เพื่อช่วยลดความขัดแย้งและส่งเสริมการอยู่ร่วมกันของคนกับช้างอย่างยั่งยืน

สนใจอ่านวารสารฉบับเต็มได้ที่ 

https://doi.org/10.1016/j.gecco.2025.e03945