🐕💥 ถอดรหัสเคส “โกลเด้นกัดคนในบ้าน”: เกิดอะไรขึ้นกับหมาใจดี? 

ถ้ามองผ่านหลักฐานทางสถิติและงานวิจัยของ คลินิกจิตเวชสัตว์เลี้ยง วิทยาลัยสัตวแพทยศาสตร์อัครราชกุมารี มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ นำโดย รศ.ดร.น.สพ.เติมพงศ์ วงศ์ตะวัน พบว่าถึงแม้โกลเด้นจะไม่ใช่สุนัขที่ดุที่สุด แต่ก็พบปัญหาความก้าวร้าวได้เช่นกัน ผลจากการศึกษาวิจัยพบว่า ความก้าวร้าวมักเกิดจากความเครียดเรื้อรังมากที่สุด ตามด้วยการเจ็บป่วยจากโรคกายที่ซ่อนอยู่” มากกว่าพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม (ขาดการสอนที่ดี) และ ไม่ใช่เรื่องของความดุตามสายพันธุ์เพียงอย่างเดียว โดยเราสามารถสรุปสาเหตุเชิงลึกได้ดังนี้ครับ

1. อากาศร้อน ทำให้หมาคุมอารมณ์ไม่อยู่ [5] งานวิจัยรวบรวมข้อมูลทั่วโลกยืนยันตรงกันว่า อุณหภูมิที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับความถี่ในการกัดของสุนัขที่เพิ่มขึ้น ความร้อนอบอ้าวทำให้เกิดความเครียดจากความร้อน ส่งผลให้สารเคมีในสมองที่ช่วยให้สุนัขสงบทำงานลดลง เกณฑ์ความอดทนจึงต่ำลง หงุดหงิดง่าย และตอบสนองด้วยความก้าวร้าวได้ไวกว่าเดิม

2. ความหิวโซ และสัญชาตญาณหวงของกิน [2] ผลสำรวจสุนัขในไทยเกือบ 2 พันตัว พบว่า การหวงอาหารและของเล่น เป็นสาเหตุอันดับ 1 ของพฤติกรรมก้าวร้าวที่สุนัขทำต่อเจ้าของ วันเกิดเหตุสุนัขยังไม่ได้กินข้าวเช้า ความหิวจัด เห็นอาหารแต่ยังไม่ได้กิน อาจส่งผลให้สมองสั่งการตามสัญชาตญาณเอาชีวิตรอด ตัดระบบการควบคุมอารมณ์ ทำให้พร้อมปกป้องตัวเองและของกินอย่างรุนแรง

3. ตกใจตื่นในที่แคบและสัญชาตญาณป้องกันตัว [1, 2] จุดนอนอย่างใต้เตียงถือเป็น “พื้นที่ปลอดภัยส่วนตัว” หากมีคนเข้าไปใกล้หรือรบกวนกะทันหันขณะหลับลึก ระบบประสาทอัตโนมัติจะสั่งการให้สู้เพื่อป้องกันตัวทันทีในเสี้ยววินาที สุนัขจะงับหรือพุ่งเข้าใส่ก่อนที่สมองจะประมวลผลทันว่าคนที่อยู่ตรงหน้าคือเจ้าของ ซึ่งสาเหตุนี้ก็พบได้บ่อย เช่นกัน ในสุนัขประเทศไทย

4. ความเครียดสะสมจากการถูกขัง และไม่ได้เดินเล่น [2, 4] งานวิจัยพบว่า สุนัขที่ได้เดินเล่นน้อยกว่า 15 นาทีต่อวัน มีความเสี่ยงแสดงพฤติกรรมก้าวร้าวต่อเจ้าของเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน การถูกขังบ่อย ๆ ทำให้พลังงานล้นและสะสมเป็นความเครียดเรื้อรัง จนขีดความอดทนต่อสิ่งเร้าลดฮวบ

5. ภาวะเจ็บป่วยและโรคเรื้อรังที่มองไม่เห็น [3, 6] งานวิจัยในไทยพบว่า สุนัขที่มีโรคประจำตัว มีโอกาสกัดหรือข่วนเจ้าของสูงกว่าสุนัขปกติอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะโรคเรื้อรัง เช่น:

ระดับฮอร์โมนเพศผู้สูง

ความผิดปกติทางระบบประสาทและสมอง

โรคข้อต่ออักเสบและอาการปวดเรื้อรัง

โรคผิวหนังอักเสบ

อาการเหล่านี้กระตุ้นให้สารสื่อประสาทและระบบประสาทส่วนกลางไวต่อความเจ็บปวดมากขึ้น สุนัขจึงหงุดหงิดง่ายและแว้งกัดเพื่อป้องกันตัวเอง

6. สัญชาตญาณแว้งกัดคนที่เข้ามาห้าม [3] การเข้าไปดึงหรือแยกสุนัขขณะที่มันกำลังกัด เป็นสาเหตุหลักถึง 23% ที่ทำให้คนในบ้านได้รับบาดเจ็บสาหัส เพราะในจังหวะนั้นสุนัขตื่นตกใจขั้นสุด จึงหันมาแว้งกัดคนที่เข้ามาแทรกแซงทันทีโดยไม่ทันยั้งคิด

บทเรียนสำคัญสำหรับผู้เลี้ยง:

อย่ารบกวนหรือปลุกสุนัขขณะหลับลึก โดยเฉพาะในซอกแคบหรือใต้เตียง

ให้อาหารตรงเวลา อย่าปล่อยให้หิวโซ

อย่าขังสุนัขไว้นาน พาเดินเล่นระบายพลังงานทุกวัน

วันที่อากาศร้อน ให้เตรียมน้ำสะอาดและที่พักผ่อนที่ระบายอากาศได้ดี

หมั่นตรวจเช็กสุขภาพกายและพฤติกรรม หากเริ่มมีอาการหงุดหงิดผิดปกติควรปรึกษาสัตวแพทย์

หากสุนัขกำลังกัด ห้ามใช้มือเปล่าเข้าไปดึงแยกเด็ดขาด

การรักษาสุนัขดุ

สุนัขที่ก้าวร้าวควรได้รับการตรวจจากสัตวแพทย์ ว่าเกิดจากปัญหา สุขภาพจิต สุขภาพกาย หรือ พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม

หากเกิดจากปัญหาสุขภาพอาจต้องมีการใช้ยาในการรักษาเป็นหลัก แต่หากเกิดจากพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมก็สามารถปรับได้ด้วยการฝึก และปรับพฤติกรรม

จากสถิติสุนัขที่ดุมากจะเกิดการปัญหาสุขภาพจิตเป็นหลักและต้องใช้ยาจิตเวชในการรักษา

รศ.ดร.น.สพ.เติมพงศ์ วงศ์ตะวัน

ผลงานวิจัยอ้างอิง:

[1] Owner-Directed Canine Aggression in Thailand (Vet Med Int, 2026)

[2] Prevalence, Subtypes, and Factors Associated with Owner-Directed Aggression in Dogs in Thailand (Appl Anim Behav Sci, 2026)

[3] When Affection Becomes Risk: Human-Dog Interactions Associated with Bite and Scratch Injuries (Animals, 2026)

[4] Factors Associated with Pet Dog Behavior in Thailand (Vet World, 2023)

[5] Global Occurrence and Associated Factors of Dog- and Cat-Related Bite and Scratch Injuries in Humans (Meta-Analysis, 2026)

[6] Occurrence and Association of Physical Diseases and Behavioural Problems in Dogs and Cats (Appl Anim Behav Sci, 2025)